Koplopers in mantelzorgbeleid

‘Den Haag is vooruitstrevend bezig met de combinatie werk en mantelzorg, het is een van de eerste gemeenten die een actieve rol pakt in het informeren en enthousiasmeren van werkgevers’. Aan het woord is Margreet Woessner van Stichting Werk&Mantelzorg. PEP spreekt haar naar aanleiding van het werkgeversproject dat Werk&Mantelzorg in opdracht van de gemeente in Den Haag uitvoert. In februari 2017 zullen enkele koplopers onder Haagse werkgevers bij de wethouder op het stadhuis de intentieverklaring Mantelzorgvriendelijk beleid tekenen. Dat er een stichting Werk&Mantelzorg bestaat, impliceert dat er ondersteuning nodig is op dit gebied. Margreet Woessner vertelt bevlogen over het ontstaan van de stichting en haar missie.

Vooruitziende blik
‘Wat nu een stichting is, begon zo’n tien jaar geleden als een project. Mezzo en Qidos kregen beide vragen over mantelzorg. Mezzo kreeg vooral vragen van mantelzorgers over combineren van werk en zorg en Qidos kreeg vragen van werkgevers over het faciliteren van medewerkers. Werkgevers waren zoekende naar hun rol. Door samen op te trekken ontstond er een mooie match van kennis en expertise waarmee beide invalshoeken bediend konden worden. De ministeries van VWS en SZW zagen ook dat werk en mantelzorg een aandachtsgebied was dat de komende jaren steeds belangrijker zou worden. We mochten gaan onderzoeken hoe werk en mantelzorg in Nederland in elkaar zit.’

Ze waren voortrekkers. Mantelzorg is nu erg actueel, ook op de werkvloer, maar tien jaar geleden nog niet. Zelfs het woord mantelzorg was nog vrij onbekend. Margreet: ‘We zijn in gesprek gegaan met werknemers, werkgevers, gemeenten, vakbonden, brancheorganisaties, belangenorganisaties noem maar op. Dat gaf zoveel stof tot nadenken en bevestiging van urgentie dat we in 2011 besloten de samenwerking in een stichting te vatten: Stichting Werk&Mantelzorg. Met de stichting willen we alle partijen in verbinding te brengen, info ophalen en best practices uitwisselen. Wij geloven erin dat het aanjagen van het bekend en bespreekbaar maken van de combinatie werk en mantelzorg, resulteert in loyale, vitale en inzetbare medewerkers. Een win-win situatie voor alle partijen dus.’

Bespreekbaar maken
Een op de zes werknemers is mantelzorger. In de zorg is dat zelfs bijna het dubbele. Margreet: ‘Werknemers praten niet gemakkelijk uit zichzelf over hun zorgtaken. Mantelzorg is iets van het thuisfront, iets voor de privésfeer. Het is een kwetsbaar stukje en er komen vaak emoties bij kijken, dat is lastig in een zakelijke omgeving. Werknemers kunnen ook bang zijn dat het hun carrière schaadt, of dat het consequenties heeft voor contractverlenging. Maar ook vanuit werkgeverskant kan de drempel hoog zijn; leidinggevenden en collega’s vinden het vaak lastig om naar iemands privéleven te vragen. Wij adviseren beide partijen toch de dialoog aan te gaan. Eventueel met hulp van een derde, zoals een bedrijfsmaatschappelijk werker, vertrouwenspersoon of iemand van personeelszaken. Het platform www.mantelzorgpower.nl van Stichting Werk&Mantelzorg geeft tips en tools hoe je dat als werknemer kan doen. Lokaal in Den Haag kunnen mensen terecht bij www.denhaagmantelzorg.nl. Werkgevers kunnen naar de afdeling mantelzorg van PEP Den Haag. ’Margreet is niet bang dat we in elkaars vijver gaan vissen: ‘Onze missie is dat goed mantelzorgbeleid zich als een olievlek gaat verspreiden. PEP heeft veel kennis van het Haagse, weet wat er leeft. PEP heeft ook een stevig netwerk in de formele zorg. Wij kunnen niet heel Nederland bedienen, we zoeken juist graag de samenwerking. Zo kan de kennis en expertise van PEP ons van dienst zijn en vice versa. Samen kunnen we onze diensten dan beter op de vraag afstemmen.’

Scheiding werk-privé vervaagt
Gelukkig zien steeds meer werkgevers dat iemands thuissituatie van invloed is op goed werken. Werk en privé worden steeds minder gescheiden werelden. Margreet: ‘Een leidinggevende vertelde me laatst: ‘Ik heb gewoon nooit beseft hoeveel impact mantelzorg op het leven van een medewerker had. Ik schrok van de hoeveelheid verdriet, spanning en werk ze naast haar gewone werk op haar bordje had. Ik was blij dat ik de signalen had opgepakt en actief had benoemd wat ik zag, de vermoeidheid en prikkelbaarheid’. Die leidinggevende zegt dus niet alleen ‘mijn deur staat open’, maar nodigt ook actief uit. Daar zit de crux, vraag wat je voor een medewerker kan betekenen. Een werknemer trekt zelf vaak te laat aan de bel. Eenmaal overbelast of al ziek thuis is het veel lastiger de medewerker weer snel terug op de werkvloer te krijgen’. Naast de menselijke kant is er ook een voordeel qua voorkomen van ‘grijs’ verzuim en ziekteverzuim waardoor continuïteit van het werk gewaarborgd kan worden.

Win-win
Als werkgever en werknemer werk en mantelzorg wél bespreekbaar maken is er vrijwel altijd sprake van winst. Margreet: ‘Als je bedenkt dat 80% van de mantelzorgers ‘aandacht en begrip’ bovenaan het verlanglijstje zet, kun je uitrekenen hoe veelbetekenend meedenken alleen al is. Oplossingen hoeven niet per definitie kostbaar of ingewikkeld te zijn; thuiswerken, later beginnen, avonddiensten draaien of juist niet, of bij uitzondering op een directieplek mogen parkeren zodat je niet met het OV hoeft en weg kan in geval van nood. Er zijn zoveel simpele aanvullingen mogelijk op de wettelijke faciliteiten en verlofregelingen. Laatst sprak ik een anesthesist die tijdens zijn werk zijn telefoon mag aanhouden, terwijl in het ziekenhuis normaalgesproken de telefoons uit moeten. Op deze manier heeft hij een direct lijntje met de intensive care waar zijn vrouw ligt. Alleen al het stand-by zijn geeft hem voldoende rust om te werken. Werkgevers denken soms: hoe meer faciliteiten hoe makkelijker mensen betaald vrij nemen. Maar mantelzorgers zijn vaak loyale werknemers. Vooral als de mantelzorg lang duurt is werk een uitlaatklep die energie geeft en de werkplek een omgeving waar je even een andere rol hebt. Werken geeft dan juist afleiding en voldoening.’

Win-win-win
Niet alleen voor de betrokken werknemer en werkgever is er winst. Ook niet direct betrokken collega’s hebben baat bij een goed mantelzorgbeleid. Margreet: ‘Toen ik bij een bedrijf de erkenning ‘Wij werken mantelzorgvriendelijk’ mocht uitreiken, sprak een van de collega’s mij aan: ‘Nu onze organisatie dit thema zo openlijk agendeert geeft mij dat een gevoel van geborgenheid. Mantelzorg is mijn collega overkomen, maar als het mij overkomt weet ik dat er ook begrip zal zijn. Bij die organisatie wil ik horen, daar wil ik hard voor werken’. Pure winst toch die werknemerstevredenheid en loyaliteit?’ 

Erkenning ‘Wij werken mantelzorgvriendelijk’
Volgens Margreet is er in Den Haag nog veel te doen. Naast de gemeente zelf hebben nu alleen KPN, de SER en de Belastingdienst de erkenning Wij werken mantelzorgvriendelijk. Mooie organisaties met een voorbeeldfunctie. Landelijk zijn er nu meer dan 200 erkende organisaties, met name organisaties met een link naar de zorg. Dat wil trouwens niet zeggen dat andere Haagse organisaties mantelzorg niet op het netvlies hebben. Het kan zelfs zijn dat alles al prima geregeld is en ze de erkenning verdienen met wat ze al doen. Het gaat er dan alleen nog om dat het geformaliseerd wordt, om het zichtbaar te maken. De bedoeling is dat werkgevers zwart op wit zetten waar werknemers gebruik van kunnen maken, hier actief over communiceren en mantelzorg integreren in andere thema’s die onderdeel zijn van personeelsbeleid.’

Haags convenant
‘Den Haag is vooruitstrevend bezig met de combinatie werk en mantelzorg, het is een van de eerste gemeenten die hierin een actieve rol pakt’, vertelt Margreet als de ondertekening van het convenant ter sprake komt. Ze legt uit: ‘In februari zal een aantal koplopers een intentieverklaring tekenen in het bijzijn van wethouder Karsten Klein. Daarmee zeggen deze organisaties: wij omarmen dit thema en we zullen op 10 november 2017 – op de Dag van de mantelzorg – klaar zijn om de erkenning Wij werken mantelzorgvriendelijk te ontvangen. Daarnaast beloven ze het thema verder te brengen door een ambassadeursrol op zich te nemen. Ze zullen het goede voorbeeld geven als koploper en daarmee andere organisaties enthousiasmeren ook met mantelzorgbeleid aan de slag te gaan. Dit alles wordt mogelijk gemaakt door gemeente Den Haag, vanuit de gedachte dat we het samen moeten doen in de participatiesamenleving. Ieder moet zijn rol pakken om een samenleving te creëren waarin iedereen goed tot zijn recht komt. Laten we dat met elkaar doen. Ook werkgevers dus!’

PEP Den Haag is een van de werkgevers die in februari het convenant ondertekent, haar mantelzorgbeleid formaliseert en de ambassadeursrol op zich neemt. Met dit artikel hebben we die ambassadeursrol alvast opgepakt. Werkgevers die interesse hebben om mee te doen in dit project kunnen zich nog aanmelden. Mail naar Wai-Kin Chung van PEP (gegevens hiernaast) of naar Margreet Woessner van Stichting Werk&Mantelzorg m.woessner@werkenmantelzorg.nl).

De ondertekening heeft inmiddels plaatsgevonden, zie hieronder het filmverslag.

Terug

praktijkverhalen

Rapport Inclusieve Mantelzorgondersteuning

Jaarverslag 2017

klantvragen

Wat zijn zorgvrijwilligers?

Zorgvrijwilligers zijn mensen die bij het begin van hun activiteiten nog geen band hadden met de zorgvrager. Ze kiezen dus bewust voor hun bijdrage aan de zorg. Bijvoorbeeld een gepensioneerde sportleraar die bewegingslessen organiseert in een zorginstelling.

Kan PEP helpen bij de ondersteuning van mantelzorgers?

PEP helpt u daarbij met: voorlichting- en adviestrajecten, het beschikbaar stellen van tools, en methodieken, het uitvoeren van onderzoeksprojecten, het verzorgen van trainingen en workshops op maat, op open inschrijving, met e-learnings en train-de-trainer technieken.

agenda

Kleurrijke Mantelzorg

Hoe kunnen we mantelzorgers van kleur beter bereiken, ondersteunen en verbinden? Kom uw ervaring en kennis delen en verrijken!