Schouders onder respijtzorg

‘Mantelzorgers ondersteunen wij samen’, dat was het credo afgelopen 8 november. En dat is beslist geen holle frase! Bij deze bijeenkomst – waarbij o.a. het onderzoek naar respijtzorg in Den Haag werd gepresenteerd – was volop positieve energie onder de 79 deelnemers. Prettig, want de bevindingen uit het onderzoek naar Respijtzorg in Den Haag geven aanleiding tot actie. Nadat Gerben Hagenaars, Directeur Zorg bij gemeente Den Haag, het ‘Rapport respijtzorgonderzoek’ had ontvangen, werd gelijk de vervolgstap bekend gemaakt: de Respijtwijzer Den Haag wordt verbeterd en opgenomen in de website www.denhaagmantelzorg.nl. Daarnaast worden ook acties ondernomen om de andere aanbevelingen die gegeven zijn zoveel mogelijk in te passen.

Respijtzorg, wat is het en waar vind je het?
In het voorjaar van 2016 deed PEP Den Haag uitvoerig onderzoek naar respijtzorg in Den Haag. Bij de term ‘respijtzorg’ gaat niet bij iedereen gelijk een lichtje branden. Die bevinding leidde tot de eerste aanbeveling: verduidelijk de termen mantelzorg en respijtzorg. Want dat met  ‘respijtzorg’ de tijdelijke overname van taken van een mantelzorger bedoeld wordt weten maar weinig professionals. Laat staan de betrokkenen zelf. En dat mantelzorgers de mensen zijn die hulpbehoevenden uit hun sociale omgeving ondersteunen weten mantelzorgers vaak zelf niet eens. Logisch dat de website RespijtwijzerDenHaag.nl ook niet goed wordt bezocht.

Het onderzoek leverde ook goede input voor betere vindbaarheid van respijtzorg; sluit in de communicatie aan op het leefpad van de mantelzorger en het zorgpad van de hulpvrager. Kort door de bocht: kijk naar hun dagelijkse handel en wandel. Naast verbeteringen in de communicatiesfeer bracht het onderzoek ook interessante aanbevelingen over de gewenste aard van de zorg naar voren. Er blijkt vooral behoefte aan diensten (regelzaken en huishoudelijke taken) die de mantelzorger kunnen ontlasten. Interessant, omdat nu vooral vervanging voor zorgtaken wordt aangeboden. Een betere match levert nog een bijkomend voordeel: drempelverlaging. Mantelzorgers ervaren veel drempels om gebruik te maken van respijtzorg, zowel praktische (waar vind ik het, hoe regel ik het en wat kost het) als emotionele drempels (kan ik de zorg aan iemand anders toevertrouwen, wil mijn naaste door iemand anders geholpen worden?). Wanneer mantelzorger én zorgvrager vertrouwd raken met een persoon die bijspringt op het gebied van regelzaken en huishoudelijke taken, zullen zij daarna makkelijker hulp accepteren op het gebied van zorgtaken. Hiervoor is het wenselijk dat er niet alleen online gezocht kan worden, maar dat er ook een aanspreekpunt, persoon is die de mantelzorger ondersteunt bij het overwinnen van de drempels en kan zoeken naar de meest passende en tijdige vervangende hulp bij hun situatie. Het doel van respijtzorg is immers om overbelasting van de mantelzorger te voorkomen!

Werksessies: samen aan de slag

Aansluitend aan de presentatie gingen de professionals uit het veld aan de slag met bovenstaande bevindingen. In werksessies pakten ze drie onderwerpen bij de kop:

  1. Hoe zou de persoonlijke (offline) ondersteuning eruit moeten zien?
  2. Hoe kunnen we de respijtzorgbehoefte goed in kaart brengen en tijdig (ook praktische) ondersteuning realiseren?
  3. Hoe kunnen we het aanbod aan zorg en ondersteuning wat geboden wordt, bekijken vanuit het perspectief van de mantelzorger en zorgen dat dit tijdig ingezet wordt?

Kenniscentrum PEP stimuleerde de discussie en zorgde dat de informatie ‘geoogst’ werd. Hieronder een korte impressie van de zaken die in de werksessies naar voren kwamen. Wat alle sessies gemeen hadden was het enthousiasme; deelnemers gingen fanatiek aan de slag en voelden de urgentie.  

Ad a. Impressie werksessie ‘centrale offline ondersteuning’
Gepresenteerde stelling: ik vind het belangrijk dat er centrale offline ondersteuning is voor mantelzorgers.

Onder centrale offline ondersteuning verstaan wij: een plek waar een écht mens aandacht voor je heeft, luistert en je helpt in je zoektocht naar de meest passende overname van mantelzorgtaken. Of, waar en hoe dit centraal in Den Haag georganiseerd kan worden was onderwerp van gesprek.

De energie en wil om offline ondersteuning te verbeteren was voelbaar bij de deelnemers van deze sessie. Er kwamen dan ook heel veel ideeën naar voren. Daarbij zagen de deelnemers zeker een rol voor zichzelf of hun organisatie weggelegd.  Een goed uitgangspunt om met elkaar verder te werken in Den Haag onder het motto: mantelzorgers ondersteunen we samen!

Ad b. Impressie werksessie ‘respijtzorg in kaart en praktische ondersteuning realiseren‘
Gepresenteerde stelling: ‘Ik vind het belangrijk dat we de respijtzorgbehoefte van mantelzorgers in kaart weten te brengen en dat wij weten hoe we om moeten gaan met praktische ondersteuningsvragen (bijvoorbeeld: boodschappen doen, huishoudelijke taken, administratieve ondersteuning).’

De deelnemers van deze werksessie zien de noodzaak van praktische ondersteuning in de praktijk terug. Bijvoorbeeld in het geval van ouderen die langer zelfstandig  wonen en een beroep moeten doen op hun omgeving voor boodschappen, huishoudelijke taken en regelwerk. Juist die praktische ondersteuning geven verkleint de kans op overbelasting van de mantelzorger.

Tijdens deze sessie viel op – net als in het onderzoek – dat het bestaande aanbod aan praktische ondersteuning in de stad niet goed bekend is bij professionals en andere verwijzers. Er zijn veel aanbieders en niet iedereen kent elkaar.  Tijdens de werksessie werd er juist wel volop gematcht: kaartjes en folders worden uitgewisseld. En het idee ontstond een bijeenkomst te organiseren op stadsdeelniveau waarbij zorgvragers, mantelzorgers, zorgaanbieders en verwijzers elkaar kunnen vinden.

Een suggestie die werd gedaan was dat we de mantelzorger eigenlijk ook als zorgvrager kunnen zien. Dan wordt het gemakkelijker om ook praktische hulp in te zetten in een zorgsituatie. Op die manier kan overbelasting van de mantelzorger worden voorkomen en is de ondersteuning werkelijk preventief.

Ad. c. Impressie werksessie ‘perspectief van de mantelzorger’
Gepresenteerde stelling: Ik vind het belangrijk dat we ons gehele aanbod (opnieuw) bekijken
vanuit het perspectief van de mantelzorger.

Wat uit het onderzoek naar voren kwam werd in deze sessie nog eens bevestigd: er is veel aanbod, maar het is versnipperd of onbekend. Met die onbekendheid kon al meteen voor een klein stukje worden afgerekend, deelnemers wisselden gretig hun aanbod met elkaar uit. Er kwam naar voren dat een sociale kaart een toegevoegde waarde zou hebben. Een deelnemer bood daarop aan haar eigen overzicht te delen met de deelnemers uit haar werksessie. PEP zal zorgen dat dit bij de deelnemers terecht komt. Ook was er een suggestie om mantelzorgers in de gelegenheid te stellen praktische tips te laten uitwisselen in de vorm van ‘huiskamercontact’. 

Eén woord op een flip-over vel van deze werksessie sprong bijzonder in het oog. In rood stond daar ‘MET’. Ondersteuning voor mantelzorgers moet mét hen worden ontwikkeld. Mantelzorgers zijn de ervaringsdeskundigen en de ene mantelzorger is de andere niet. Met andere woorden, als aanbieders moeten we oog hebben voor diversiteit in brede zin. Wees cultuursensitief, kijk naar leeftijd en leefpad. De een probeert mantelzorg te combineren met school, de ander met werk en weer een derde is naast mantelzorger zelf ook zorgvrager.

Illustratief voor de werksessies was een opmerking van een van de deelnemers: ‘Waarom zo kort? Dit smaakt naar meer!’.

Als vervolgstap gaat PEP ervoor zorgen dat alle informatie uit de werksessies bij de juiste partijen terecht komt. En we pakken natuurlijk onze rol als procesbegeleider voor (zorg- en welzijns)organisaties die met mantelzorg en vervangende mantelzorg aan de slag zijn of gaan.

Een concreet punt dat we nu al kunnen melden is dat gemeente Den Haag en PEP inmiddels een projectteam hebben geformeerd. Dit team werkt aan de toegankelijkheid van respijtzorg, inclusief de verbetering van de respijtwijzer en de integratie ervan in DenHaagMantelzorg.nl. Gebruikers (mantelzorgers), respijtzorgaanbieders en verwijzers worden hierbij actief betrokken.

Overbelasting op de loer

Niet voor niets is het rapport gepresenteerd op 8 november. Het is deze week de ‘Week van de mantelzorg’. Een week met extra aandacht voor mantelzorgers en dat verdienen ze! In Den Haag zijn er zo’n honderdduizend mantelzorgers actief. Zij zorgen voor familie, vrienden of buren. Voor een lange tijd en een fors aantal uren per week. Hoeveel mantelzorgers er exact zijn is lastig te zeggen, want ‘ze doen het gewoon’. Daar zit dan ook meteen een addertje onder het gras, een dagje verzaken is er niet bij dus overbelasting ligt op de loer. Mantelzorgers hebben net als iedereen af en toe tijd voor zichzelf nodig. Belangrijk dus dat zij de weg naar vrijwilligers en professionals kunnen vinden die mantelzorgtaken tijdelijk kunnen overnemen. Maar zorg uit handen geven is makkelijker gezegd dan gedaan. Welke ‘drempels’ mantelzorgers (en zorgvragers) ervaren komt ook naar voren in het onderzoek naar respijtzorg.

Rapport en samenvatting downloaden

PEP Den Haag heeft het onderzoek uitgevoerd in opdracht van de gemeente Den Haag. We hebben o.a. gekeken of de vraag naar respijtzorg en het aanbod aan respijtzorg op elkaar aansluiten. Het onderzoek leverde interessante aanbevelingen en mooie aanknopingspunten. Benieuwd welke? U kunt het rapport downloaden vanaf https://www.denhaagmantelzorg.nl/rapport-respijtzorgonderzoek. Daar vindt u ook een samenvatting met daarin de 9 belangrijkste bevindingen.

Terug

praktijkverhalen

Rapport Inclusieve Mantelzorgondersteuning

Jaarverslag 2017

klantvragen

Wat zijn zorgvrijwilligers?

Zorgvrijwilligers zijn mensen die bij het begin van hun activiteiten nog geen band hadden met de zorgvrager. Ze kiezen dus bewust voor hun bijdrage aan de zorg. Bijvoorbeeld een gepensioneerde sportleraar die bewegingslessen organiseert in een zorginstelling.

Kan PEP helpen bij de ondersteuning van mantelzorgers?

PEP helpt u daarbij met: voorlichting- en adviestrajecten, het beschikbaar stellen van tools, en methodieken, het uitvoeren van onderzoeksprojecten, het verzorgen van trainingen en workshops op maat, op open inschrijving, met e-learnings en train-de-trainer technieken.

agenda

Kleurrijke Mantelzorg

Hoe kunnen we mantelzorgers van kleur beter bereiken, ondersteunen en verbinden? Kom uw ervaring en kennis delen en verrijken!